CELAPOT — เมื่อความรู้จากงานคลังสินค้า ถูกนำมาตีความใหม่ในเชียงใหม่
เบื้องหลังการออกแบบและก่อสร้างอาคารสไตล์ Nordic ที่รวมพื้นที่เครื่องปั้นดินเผาและคาเฟ่ไว้ด้วยกัน
งานออกแบบคลังสินค้าพร้อมสำนักงานมีเรื่องให้คิดมากกว่าการแบ่งพื้นที่ส่วนหนึ่งไว้เก็บสินค้า แล้วนำอีกส่วนมาทำเป็นออฟฟิศ
สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจว่าคน สินค้า และกิจกรรมต่างๆ จะใช้พื้นที่ร่วมกันอย่างไร ตั้งแต่ทางเข้าออก การจัดลำดับพื้นที่ ไปจนถึงสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับการใช้งานแต่ละประเภท
นี่เป็นเรื่องที่ Easy Warehouse คุ้นเคยจากการออกแบบและก่อสร้างอาคารคลังสินค้า โรงงาน และสำนักงานมาตลอด
แต่เมื่อได้รับโจทย์ให้สร้างอาคารสไตล์ Nordic สำหรับธุรกิจเครื่องปั้นดินเผาและคาเฟ่ในจังหวัดเชียงใหม่ เราก็ได้มีโอกาสนำความรู้เดิมมาทดลองใช้กับอาคารที่มีบุคลิกแตกต่างออกไป
โครงการนั้นมีชื่อว่า CELAPOT
อาคาร Nordic ที่เริ่มต้นจากโครงสร้างคลังสินค้า
คุณหมอดอย เจ้าของโครงการ ติดต่อเราผ่านทาง LINE หลังจากรู้จัก Easy Warehouse ผ่านเว็บไซต์และ Facebook
คุณหมอมีแนวคิดธุรกิจและภาพ Reference ค่อนข้างชัดเจนตั้งแต่แรก ต้องการอาคารสไตล์ Nordic ที่ด้านหน้าเป็นคาเฟ่ ส่วนด้านหลังเป็นพื้นที่สำหรับเครื่องปั้นดินเผาและกิจกรรมที่เกี่ยวข้อง
ผู้มาเยือนสามารถทดลองปั้นและเผาชิ้นงานด้วยตัวเอง ก่อนจะมานั่งพักผ่อนที่คาเฟ่ระหว่างรอหรือหลังจบกิจกรรม
สำหรับเรา โจทย์นี้มีความน่าสนใจตรงที่รูปทรงอาคารดูแตกต่างจากงานคลังสินค้าทั่วไป แต่เมื่อพิจารณาในเชิงโครงสร้างกลับมีความใกล้เคียงกันมาก
อาคาร Nordic ที่มีหลังคาจั่วสูงสามารถพัฒนาต่อยอดจากโครงสร้างอาคารคลังสินค้าหลังคาจั่วที่เราคุ้นเคยได้ โดยปรับสัดส่วนหลังคาและนำองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม เช่น กระจกและ Facade เข้ามาช่วยสร้างบุคลิกของอาคาร
เราไม่ได้เริ่มจากการคิดโครงสร้างใหม่ทั้งหมด แต่เริ่มจากสิ่งที่รู้จักดี แล้วค่อยๆ ปรับให้เข้ากับความต้องการของโครงการ
ส่วนอาคารคาเฟ่ด้านหน้า เราเลือกแบ่งรูปทรงออกเป็นจั่วสามส่วนที่มีระดับความสูงแตกต่างกัน
การจัดองค์ประกอบแบบนี้ช่วยสร้างจังหวะให้ตัวอาคาร ลดความจำเจของรูปทรงที่ซ้ำกัน และทำให้ตำแหน่งทางเข้าชัดเจนขึ้น
ด้านหลังเลือกใช้ Metal Sheet สีดำ เพื่อให้ภาพรวมของอาคารยังคงเป็นงานออกแบบชุดเดียวกัน
ความท้าทายจึงไม่ใช่แค่การทำให้อาคารดูเป็น Nordic แต่ต้องทำให้พื้นที่ทั้งหมดใช้งานร่วมกันได้จริงด้วย
เรานำวิธีคิดเรื่อง GMP มาใช้กับพื้นที่คาเฟ่ได้อย่างไร
ในงานออกแบบคลังสินค้าพร้อมสำนักงาน สิ่งหนึ่งที่ต้องให้ความสำคัญคือความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่
สำนักงานอาจต้องติดต่อกับส่วนจัดเก็บสินค้า พนักงานต้องเดินทางระหว่างพื้นที่ต่างๆ ขณะที่รถขนส่งก็ต้องมีเส้นทางและจุดปฏิบัติงานของตัวเอง
ถ้าจัดพื้นที่ไม่ดี อาคารที่ดูเหมือนมีขนาดเพียงพออาจกลับใช้งานได้ไม่สะดวก
สำหรับ CELAPOT เรานำแนวคิดเรื่อง Zoning และการจัดลำดับกระบวนการทำงาน ซึ่งเป็นความรู้ที่ใช้ในงานโรงงานและอาคารที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐาน GMP มาประยุกต์กับโครงการ
แน่นอนว่า CELAPOT ไม่ใช่โรงงานผลิตอาหาร และเราไม่ได้หมายความว่าอาคารต้องได้รับมาตรฐาน GMP แต่หลักคิดเรื่องการแยกพื้นที่ การเชื่อมต่อกระบวนการ และการใช้พื้นที่ร่วมกันสามารถนำมาใช้ได้
เราพิจารณาว่ากิจกรรมแต่ละประเภทสัมพันธ์กันอย่างไร ผู้ใช้งานจะเดินจากส่วนหนึ่งไปยังอีกส่วนหนึ่งแบบไหน และมีฟังก์ชันใดที่ไม่จำเป็นต้องแยกออกจากกันทั้งหมด
ห้องน้ำและห้องรับรองเป็นตัวอย่างของพื้นที่ที่สามารถวางแผนให้รองรับการใช้งานร่วมกันได้
แทนที่จะออกแบบคาเฟ่และพื้นที่เครื่องปั้นดินเผาเป็นอาคารสองส่วนที่ต่างคนต่างทำงาน เราจึงมองทั้งหมดเป็นกระบวนการใช้งานเดียวกัน
วิธีคิดนี้ไม่ต่างจากการออกแบบคลังสินค้าพร้อมสำนักงานมากนัก เพียงแต่เปลี่ยนจากการจัดการสินค้าและการทำงานของพนักงาน มาเป็นการจัดประสบการณ์ของผู้ใช้บริการและกิจกรรมภายในโครงการ
อาคารเดียวกัน ไม่จำเป็นต้องใช้อุณหภูมิเดียวกัน
อีกเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญคือการควบคุมอุณหภูมิ
พื้นที่คาเฟ่ด้านหน้าต้องเปิดเครื่องปรับอากาศเพื่อรองรับลูกค้า รวมถึงการจัดกิจกรรมและกลุ่มทัวร์ ส่วนพื้นที่ด้านหลังมีรูปแบบการใช้งานแตกต่างออกไป และตั้งใจไม่ใช้เครื่องปรับอากาศเพื่อลดต้นทุนการดำเนินกิจการ
เราเลือกออกแบบผนังกั้นระหว่างสองโซนเป็นผนังสองชั้น เพื่อช่วยแยกสภาพแวดล้อมของพื้นที่ทั้งสองส่วน
นี่เป็นรายละเอียดที่อาจไม่ได้โดดเด่นในภาพถ่าย แต่เป็นสิ่งที่ต้องพิจารณาตั้งแต่ขั้นตอนออกแบบ
ในงานคลังสินค้าพร้อมสำนักงานก็เช่นเดียวกัน พื้นที่สำนักงานที่ต้องการความสบายของผู้ใช้งาน กับพื้นที่จัดเก็บสินค้าที่อาจไม่จำเป็นต้องปรับอากาศตลอดเวลา ย่อมมีเงื่อนไขด้านอุณหภูมิแตกต่างกัน
การออกแบบจึงต้องมองทั้งเรื่องความสบาย การใช้งาน และค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นหลังเปิดอาคาร ไม่ใช่เพียงต้นทุนก่อสร้างในวันแรก
เมื่อเลือกให้งานออกแบบมาก่อนงบประมาณ
CELAPOT เป็นโครงการที่เจ้าของเลือกให้เราพัฒนาแบบตามความต้องการก่อน แล้วจึงถอดปริมาณและราคาก่อสร้าง หรือ BOQ ตามรายละเอียดของแบบ
วิธีนี้เหมาะกับอาคารที่มีความเป็น Custom ค่อนข้างสูง เพราะเปิดโอกาสให้เจ้าของโครงการและทีมออกแบบได้พัฒนารายละเอียดร่วมกันอย่างเต็มที่
แต่ข้อแลกเปลี่ยนคือ งบประมาณที่คำนวณออกมาภายหลังอาจสูงกว่าที่ตั้งใจไว้
CELAPOT ก็มีสถานการณ์เช่นนั้น
เมื่อพิจารณาราคาก่อสร้างแล้ว เราจึงร่วมกันทบทวนวัสดุบางรายการผ่านกระบวนการ Value Engineering หรือ VE เพื่อปรับต้นทุนให้เหมาะสมขึ้น
การทำ VE สำหรับเราไม่ใช่เพียงการหาวัสดุราคาถูกมาแทนวัสดุราคาแพง แต่ต้องเข้าใจด้วยว่าคุณสมบัติอะไรจะเปลี่ยนไป
วัสดุบางรายการมีความทนทานต่างจากสเปกแรก ซึ่งเจ้าของโครงการได้รับทราบข้อแลกเปลี่ยนเหล่านั้นก่อนตัดสินใจ
เรื่องนี้พบได้ในงานออกแบบคลังสินค้าพร้อมสำนักงานเช่นกัน โดยเฉพาะโครงการที่ต้องการทั้งภาพลักษณ์ของสำนักงานและประสิทธิภาพของพื้นที่คลังสินค้าในงบประมาณเดียวกัน
บางครั้งสิ่งสำคัญไม่ใช่การเลือกวัสดุที่ดีที่สุดในทุกจุด แต่เป็นการเลือกให้เหมาะกับหน้าที่ของแต่ละพื้นที่ และเข้าใจผลที่ตามมาของการตัดสินใจ
วันที่ได้รับใบอนุญาต ก็เป็นวันที่เราภูมิใจ
หากถามว่าช่วงเวลาไหนของโครงการที่ทำให้ทีม Easy Warehouse รู้สึกภูมิใจ คำตอบไม่ได้มีแค่วันที่อาคารก่อสร้างเสร็จ
ทุกครั้งที่แบบก่อสร้างผ่านการพิจารณาและได้รับใบอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เราก็รู้สึกภูมิใจเช่นกัน
เพราะก่อนที่อาคารหนึ่งหลังจะเกิดขึ้นจริง มีเรื่องข้อกฎหมายและข้อกำหนดที่ต้องตรวจสอบมากมาย
ตั้งแต่การใช้ประโยชน์ที่ดิน ลักษณะอาคาร ระยะร่น ไปจนถึงข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการขออนุญาตในพื้นที่นั้นๆ
โดยเฉพาะงานก่อสร้างในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งแต่ละพื้นที่อาจอยู่ภายใต้ข้อกำหนดผังเมืองและข้อบัญญัติท้องถิ่นที่แตกต่างกัน การตรวจสอบตั้งแต่ก่อนเริ่มออกแบบจึงเป็นเรื่องที่มองข้ามไม่ได้
สำหรับเรา ใบอนุญาตก่อสร้างเป็นผลลัพธ์สำคัญของกระบวนการออกแบบที่ผ่านการพิจารณาตามข้อกำหนดของหน่วยงานผู้มีอำนาจ
และเป็นอีกหนึ่งขั้นตอนที่ทำให้โครงการเดินหน้าสู่การก่อสร้างได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
เมื่ออาคารเริ่มมีชีวิต
หลังงานก่อสร้างอาคารแล้วเสร็จ เจ้าของโครงการได้ว่าจ้างทีม Built-in และทีม Landscape เข้ามาทำงานเพิ่มเติม
งานตกแต่งภายในช่วยเติมรายละเอียดให้พื้นที่คาเฟ่และส่วนใช้งานต่างๆ ขณะที่งานจัดสวนเข้ามาสร้างพื้นที่สีเขียวและบรรยากาศโดยรอบ
เมื่อองค์ประกอบทั้งหมดมารวมกัน อาคารก็ดูสมบูรณ์ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
เราภูมิใจกับภาพรวมของโครงการ ตั้งแต่รูปทรงที่พัฒนาขึ้นจากแนวคิดแรก การจัดพื้นที่ภายใน ไปจนถึงการเห็นงานจากหลายทีมเข้ามาช่วยเติมเต็มกัน
ปัจจุบัน CELAPOT เปิดดำเนินกิจการแล้ว
สิ่งที่เคยเป็นเพียงภาพ Reference และแบบก่อสร้าง กลายเป็นพื้นที่ที่ผู้คนเข้ามาดื่มกาแฟ ชมงานเซรามิก และทำกิจกรรมร่วมกันได้จริง
นั่นเป็นอีกหนึ่งความรู้สึกที่ดีของคนทำงานออกแบบและก่อสร้าง
บทเรียนจากหลังคา Nordic ในเมืองไทย
แม้เราจะพอใจกับภาพรวมของ CELAPOT แต่หากมีโอกาสกลับไปออกแบบอาคารลักษณะนี้อีกครั้ง ก็มีรายละเอียดบางอย่างที่อยากพิจารณาให้มากขึ้น
หนึ่งในนั้นคือระบบระบายน้ำฝนจากหลังคา
อาคาร Nordic มีเอกลักษณ์จากหลังคาจั่วสูงและเส้นสายที่เรียบสะอาด ซึ่งได้รับอิทธิพลจากสถาปัตยกรรมในภูมิอากาศหนาว
แต่เมื่อรูปทรงเดียวกันถูกนำมาใช้ในประเทศไทย เราต้องคำนึงถึงฝนตกหนักและการจัดการน้ำจากหลังคาเป็นพิเศษ
สำหรับ CELAPOT เราใช้รางน้ำฝนแบบซ่อนบริเวณรอยต่อระหว่างอาคารจั่วแต่ละส่วน ขณะที่ชายคาด้านซ้ายและขวาสุดไม่มีรางน้ำ เพื่อรักษาความเรียบของรูปทรงอาคาร
หากออกแบบใหม่ เราอยากพิจารณาการเพิ่มระบบรวบรวมน้ำฝนบริเวณดังกล่าวให้เหมาะสมกับภูมิอากาศไทยมากขึ้น แม้อาจต้องปรับรายละเอียดทางสถาปัตยกรรมบางส่วนก็ตาม
เพราะอาคารที่สวยในภาพ Reference ไม่ได้หมายความว่าทุกรายละเอียดจะเหมาะกับทุกพื้นที่เสมอไป
นี่เป็นบทเรียนที่เราสามารถนำกลับไปใช้กับงานคลังสินค้า โรงงาน และสำนักงานในอนาคตได้เช่นกัน
จากคลังสินค้าพร้อมสำนักงาน สู่พื้นที่ที่เป็นไปได้มากกว่าเดิม
CELAPOT ไม่ใช่โครงการคลังสินค้าพร้อมสำนักงานในรูปแบบทั่วไป
แต่เป็นตัวอย่างของการนำความรู้จากงานประเภทนั้นมาต่อยอด ทั้งระบบโครงสร้าง การวางผังพื้นที่ การจัดลำดับการใช้งาน และการแยกสภาพแวดล้อมให้เหมาะกับแต่ละฟังก์ชัน
สำหรับ Easy Warehouse โครงการนี้จึงเป็นมากกว่าการสร้างอาคารสไตล์ Nordic ในเชียงใหม่
มันทำให้เราเห็นอีกครั้งว่า ความรู้จากการออกแบบคลังสินค้าและโรงงานสามารถนำไปสร้างพื้นที่ที่มีความหลากหลายได้ โดยไม่จำเป็นต้องยึดติดกับรูปแบบอาคารแบบเดิม
ท้ายที่สุด อาคารที่ดีไม่ได้วัดกันแค่ความสวยงามในวันที่ส่งมอบ แต่รวมถึงความเหมาะสมของพื้นที่กับสิ่งที่เจ้าของต้องการทำด้วย
Good Space. Good Ideas.
CELAPOT — Chiang Mai, Thailand
Architecture & Construction: Easy Warehouse
Interior Built-in & Landscape: ทีมงานที่เจ้าของโครงการว่าจ้างเพิ่มเติม
