โกดังขนาดเท่าไหร่ ต้องมีระบบดับเพลิงและสีทนไฟ?

การสร้างโกดังไม่ได้หมายความว่าทุกอาคารต้องติดตั้งระบบ Sprinkler หรือทาสีทนไฟโครงสร้างเหล็กทั้งหมด แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าโกดังขนาดเล็กจะมีเพียงถังดับเพลิงก็เพียงพอเสมอไป

ข้อกำหนดขึ้นอยู่กับประเภทอาคาร ขนาด ความสูง การใช้งาน และลักษณะสินค้าที่จัดเก็บ โดยเฉพาะโกดังที่อยู่ภายในโรงงานหรือเป็นสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้าง ซึ่งอาจมีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยเพิ่มเติม

สรุปโกดังขนาดเท่าไหร่ ต้องมีระบบอะไรบ้าง?

ระบบป้องกันอัคคีภัย เกณฑ์สำคัญที่ควรรู้ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
สีทนไฟโครงสร้างเหล็ก คลังสินค้าเป็นประเภทอาคารที่ต้องพิจารณาอัตราการทนไฟของโครงสร้างหลัก โดยไม่มีเกณฑ์เริ่มต้น 1,000 ตร.ม. สำหรับคลังสินค้าทุกกรณี กฎกระทรวง พ.ศ. 2566
ถังดับเพลิง 1 เครื่องต่อพื้นที่ไม่เกิน 1,000 ตร.ม. ระยะระหว่างจุดไม่เกิน 45 เมตร และอย่างน้อยชั้นละ 1 เครื่อง สำหรับอาคารที่เข้าข่าย กฎกระทรวงฉบับที่ 39
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ สถานประกอบกิจการที่มีอาคารตั้งแต่ 2 ชั้น หรือมีพื้นที่ประกอบกิจการตั้งแต่ 300 ตร.ม. ขึ้นไป ต้องพิจารณาระบบแจ้งเหตุ กฎกระทรวงความปลอดภัยในการทำงาน พ.ศ. 2555
ระบบน้ำดับเพลิง สถานประกอบกิจการที่เสี่ยงอัคคีภัยปานกลางหรือร้ายแรง ต้องมีระบบน้ำดับเพลิงตามข้อกำหนด กฎกระทรวงความปลอดภัยในการทำงาน พ.ศ. 2555
Sprinkler หรือระบบดับเพลิงอัตโนมัติ โรงงานบางประเภทที่มีพื้นที่จัดเก็บวัสดุติดไฟต่อเนื่องตั้งแต่ 1,000 ตร.ม. ต้องติดตั้ง ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2552
ระบบท่อยืนดับเพลิง มีข้อบังคับสำหรับอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ กฎกระทรวงฉบับที่ 33

ตัวเลขข้างต้นมาจากกฎหมายต่างฉบับ จึงต้องตรวจว่ากฎหมายใดใช้กับอาคารและกิจการของตนเอง ไม่ควรใช้พื้นที่อาคารเพียงอย่างเดียวในการตัดสิน

1. โกดังโครงสร้างเหล็กต้องทาสีทนไฟเมื่อไหร่?

ตามกฎกระทรวงกำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคารฯ พ.ศ. 2566 ข้อ 22 อาคารที่ใช้เป็นคลังสินค้าเป็นหนึ่งในประเภทอาคารที่โครงสร้างหลักต้องมีอัตราการทนไฟตามข้อ 23

สำหรับโครงสร้างหลัก เช่น เสาและคาน ในชั้นที่ 1–4 นับจากชั้นบนสุดของอาคาร โดยทั่วไปกำหนดให้ทนไฟได้ไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง ส่วนอาคารบางประเภท เช่น อาคารเก็บเชื้อเพลิงหรือวัสดุลามไฟ มีข้อกำหนดสูงกว่า

แล้วพื้นที่ 1,000 ตารางเมตรเกี่ยวข้องอย่างไร?

ตัวเลขนี้เกี่ยวข้องกับเงื่อนไขหลายประเภท ไม่ใช่เกณฑ์ยกเว้นงานสีทนไฟทั้งหมด

ตัวอย่างเช่น ข้อ 23 กำหนดข้อยกเว้นเกี่ยวกับโครงสร้างหลังคาของอาคารที่มีพื้นที่รวมทุกชั้นไม่เกิน 1,000 ตร.ม. โดยมีอาคารบางประเภทที่ไม่ได้รับข้อยกเว้น

นอกจากนี้ โครงหลังคาที่อยู่สูงจากพื้นอาคารเกิน 8 เมตร อาจเข้าข้อยกเว้นได้เมื่อมีระบบดับเพลิงอัตโนมัติ หรือมีการป้องกันความร้อนหรือระบบระบายความร้อนตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

อย่างไรก็ตาม ข้อยกเว้นของโครงหลังคาไม่ได้หมายความว่าเสาและคานทั้งหมดได้รับการยกเว้นไปด้วย

สำหรับโรงงานที่อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมเรื่องการป้องกันและระงับอัคคีภัยในโรงงาน พ.ศ. 2552 ข้อ 20 ยังมีข้อกำหนดเฉพาะสำหรับอาคารโครงเหล็ก โดยอาคารโรงงานชั้นเดียวต้องมีการป้องกันให้โครงสร้างทนไฟไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง และอาคารหลายชั้นไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง พร้อมเงื่อนไขยกเว้นเกี่ยวกับโครงหลังคา

ดังนั้นจึงไม่ควรสรุปว่าโกดังต่ำกว่า 1,000 ตร.ม. ไม่ต้องทาสีทนไฟ หรือโกดังเกิน 1,000 ตร.ม. ต้องทาสีทุกส่วนเสมอไป

ที่สำคัญ กฎหมายกำหนดคุณสมบัติการทนไฟของโครงสร้าง ไม่ได้บังคับว่าต้องใช้สีทนไฟเป็นวิธีเดียว การเลือกวัสดุป้องกันไฟต้องมีหลักฐานคุณสมบัติและเอกสารรับรองตามข้อกำหนด

2. โกดังต้องติดตั้งถังดับเพลิงกี่จุด?

ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 39 (พ.ศ. 2537) ข้อ 3 อาคารที่เข้าข่ายต้องติดตั้งถังดับเพลิงอย่างน้อย 1 เครื่องต่อพื้นที่ไม่เกิน 1,000 ตร.ม. แต่ละจุดห่างกันไม่เกิน 45 เมตร และไม่น้อยกว่าชั้นละ 1 เครื่อง

แต่หากเป็นโรงงานที่อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2552 จะมีข้อกำหนดเพิ่มเติม เช่น

  • เครื่องดับเพลิงแบบมือถือมีขนาดบรรจุไม่น้อยกว่า 4.5 กิโลกรัม
  • ระยะห่างระหว่างเครื่องไม่เกิน 20 เมตร
  • ต้องติดตั้งในตำแหน่งที่มองเห็นและนำมาใช้งานได้สะดวก
  • ต้องตรวจสอบสภาพและความพร้อมในการใช้งานตามระยะเวลาที่กำหนด

ส่วนสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้าง กฎหมายความปลอดภัยในการทำงาน พ.ศ. 2555 กำหนดการเลือกถังดับเพลิงตามประเภทเพลิง ความสามารถในการดับเพลิง และความเสี่ยงของพื้นที่ โดยถังสำหรับเพลิงประเภท A ต้องมีระยะเข้าถึงไม่เกิน 22.5 เมตร

ดังนั้น จำนวนถังดับเพลิงไม่ได้คำนวณจากพื้นที่เพียงอย่างเดียว แต่ต้องคำนึงถึงระยะเดินเข้าถึงจริง ชนิดวัสดุที่จัดเก็บ และข้อกำหนดที่ใช้กับกิจการนั้นด้วย

3. โกดังต้องติดระบบท่อดับเพลิงหรือ Sprinkler เมื่อไหร่?

ระบบดับเพลิงที่มักพบในอาคารขนาดใหญ่มีหลายประเภท ได้แก่

ระบบท่อยืนดับเพลิง (Standpipe) เป็นระบบท่อสำหรับต่อสายฉีดน้ำ โดยบางระบบมีน้ำอยู่ในท่อพร้อมใช้งาน ขณะที่ระบบท่อยืนแห้งบางประเภทต้องรับน้ำจากภายนอกก่อนใช้งาน

ระบบ Sprinkler เป็นระบบหัวกระจายน้ำดับเพลิงอัตโนมัติ สามารถแบ่งรูปแบบได้ เช่น Wet Pipe ซึ่งมีน้ำอยู่ภายในท่อ และ Dry Pipe ซึ่งมีอากาศหรือก๊าซอยู่ภายในท่อก่อนระบบทำงาน

Dry Pipe Sprinkler จึงไม่ใช่ระบบเดียวกับท่อยืนแห้งสำหรับเจ้าหน้าที่ดับเพลิง

ต้องมีพื้นที่เท่าไหร่ถึงจะติดตั้ง?

กรณีอาคารสูงหรืออาคารขนาดใหญ่พิเศษ กฎกระทรวงฉบับที่ 33 กำหนดให้มีระบบท่อยืน น้ำสำรอง และระบบดับเพลิงอัตโนมัติตามเงื่อนไข

สำหรับโรงงานที่อยู่ภายใต้ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2552 หากมีพื้นที่จัดเก็บวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ที่ติดไฟได้ต่อเนื่องตั้งแต่ 1,000 ตร.ม. ขึ้นไป ข้อ 12 กำหนดให้มีระบบดับเพลิงอัตโนมัติ เช่น Sprinkler หรือระบบอื่นที่เทียบเท่า

แต่เงื่อนไขนี้ไม่ได้ใช้กับโกดังทั่วไปทุกแห่ง เพราะประกาศดังกล่าวมีขอบเขตบังคับใช้กับโรงงานจำพวกที่ 2 หรือ 3 ที่อยู่ในประเภทตามประกาศ

นอกจากนี้ สถานประกอบกิจการที่มีสภาพเสี่ยงอัคคีภัยระดับปานกลางหรือร้ายแรงต้องพิจารณาระบบน้ำดับเพลิงตามกฎกระทรวงความปลอดภัยในการทำงาน พ.ศ. 2555 ข้อ 12 และ 15

สำหรับสถานประกอบกิจการที่มีสภาพเสี่ยงอย่างเบา กฎหมายข้อ 15 เปิดให้ใช้เครื่องดับเพลิงแบบเคลื่อนย้ายได้เพียงอย่างเดียวได้ตามเงื่อนไข แต่ยังต้องตรวจข้อกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องด้วย

จึงไม่สามารถสรุปว่าอาคารที่ไม่ต้องติด Sprinkler จะไม่ต้องมีระบบน้ำดับเพลิงชนิดอื่น

4. งานระบบดับเพลิงและสีทนไฟ มีงบประมาณเท่าไหร่?

ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับประเภทและขนาดอาคาร รวมถึงขอบเขตงานที่ต้องติดตั้ง

ตัวอย่างราคาสำหรับใช้ประกอบการประเมินเบื้องต้น มีดังนี้

ประเภทงาน งบประมาณอ้างอิง
ถังดับเพลิงผงเคมีแห้ง 15 ปอนด์ ตัวอย่างราคาจำหน่ายประมาณ 900–2,100 บาท/ถัง ขึ้นกับรุ่นและความสามารถในการดับเพลิง
ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ มีตัวอย่างราคาเริ่มต้นประมาณ 50,000 บาทสำหรับงานติดตั้งขนาดเล็ก
ระบบท่อยืนและตู้สายฉีดน้ำ ต้องประเมินจากจำนวนจุด ความยาวท่อ และระบบจ่ายน้ำ
ระบบ Sprinkler ต้องประเมินจากแบบระบบ ความสูงและลักษณะการจัดเก็บสินค้า แหล่งน้ำ และปั๊มดับเพลิง
งานสีทนไฟโครงสร้างเหล็ก มีตัวอย่างราคาขายจริงของ Easy Warehouse ตามรายละเอียดด้านล่าง

ราคาถังดับเพลิงเป็นราคาสินค้าจากผู้จำหน่ายตัวอย่าง ยังไม่ใช่งบติดตั้งครบระบบ ส่วนราคา Fire Alarm เป็นราคาเริ่มต้นจากผู้ให้บริการรายหนึ่ง ไม่ใช่ราคากลางของตลาด

ตัวอย่างราคางานสีทนไฟจากโครงการจริงของ Easy Warehouse

Easy Warehouse มีประสบการณ์ดำเนินงานสีทนไฟโครงสร้างเหล็กจากโครงการจริง 2 แห่ง ซึ่งเป็นอาคารที่มีการออกแบบเฉพาะ โดยประกอบด้วยส่วนสำนักงานเชื่อมต่อกับอาคารโครงสร้างเหล็กขนาดใหญ่

รูปแบบงานลักษณะนี้อาจมีรายละเอียดแตกต่างจากโกดังโครงสร้างเหล็กทั่วไป เช่น จำนวนและขนาดหน้าตัดเหล็ก รอยต่อของโครงสร้าง ระดับความสูง และบริเวณที่ต้องทำงานสีทนไฟ

ราคาขายงานสีทนไฟจากทั้งสองโครงการมีดังนี้

โครงการ ราคางานสีทนไฟ
โครงการอาคารสีขาว พื้นที่ใช้สอยรวม 1,260 ตร.ม. 630,000 บาท
โครงการอาคารสีดำ เขตประเวศ กรุงเทพมหานคร 690,000 บาท

โครงการอาคารสีขาว

ราคางานสีทนไฟรวม 630,000 บาท เมื่อคำนวณเทียบกับพื้นที่ใช้สอยอาคาร 1,260 ตร.ม. จะเท่ากับประมาณ 500 บาท/ตร.ม.

ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นการนำราคาขายมาหารด้วยพื้นที่ใช้สอย เพื่อให้ง่ายต่อการสื่อสารงบประมาณ ไม่ใช่ราคาต่อพื้นที่ผิวเหล็กที่ทาสีจริง และไม่ได้หมายความว่าโครงสร้างทุกส่วนของอาคารถูกทาสีทนไฟทั้งหมด

โครงการอาคารสีดำ เขตประเวศ

โครงการนี้มีมูลค่างานสีทนไฟ 690,000 บาท โดยในเอกสารประกอบงานระบุการใช้สี FIREKOTE S99 และโครงสร้างเหล็กหลายรูปแบบ เช่น เหล็ก WF เหล็กประกอบ และเหล็กหน้าตัดกล่อง

เอกสารโครงการกำหนดความหนาสีแห้ง 500 ไมครอน พร้อมหนังสือรับรองโดยวุฒิวิศวกรโยธา ซึ่งระบุอัตราการทนไฟ 2 ชั่วโมง

อย่างไรก็ตาม ความหนาสีที่เหมาะสมต้องพิจารณาจากหน้าตัดเหล็ก สเปคผลิตภัณฑ์ และผลการทดสอบที่เกี่ยวข้อง ไม่สามารถนำตัวเลข 500 ไมครอนไปใช้กับเหล็กทุกประเภทโดยอัตโนมัติ

ทำไมราคางานสีทนไฟแต่ละโครงการจึงแตกต่างกัน?

การประเมินราคางานสีทนไฟไม่ควรพิจารณาจากพื้นที่ใช้สอยอาคารเพียงอย่างเดียว เพราะปริมาณงานจริงขึ้นอยู่กับพื้นที่ผิวเหล็กที่ต้องทา รวมถึงรูปแบบของโครงสร้าง ความซับซ้อนของจุดต่อ ความสูงในการทำงาน และข้อกำหนดการทนไฟ

ตัวอย่างเช่น อาคารที่มีโครงสร้างเหล็กหลายขนาด มีส่วนสำนักงานเชื่อมต่อกับพื้นที่คลังสินค้า หรือมีรายละเอียดโครงสร้างเฉพาะ อาจต้องใช้เวลาและวิธีทำงานแตกต่างจากอาคารที่มีโครงสร้างรูปแบบเรียบง่าย

การกำหนดสเปคให้ทนไฟ 1 ชั่วโมงหรือ 2 ชั่วโมง ตลอดจนข้อกำหนดเรื่องเอกสารทดสอบและรับรอง ก็เป็นปัจจัยที่ต้องนำมาพิจารณาร่วมกัน

ดังนั้น ราคาจากทั้งสองโครงการของ Easy Warehouse เป็นตัวอย่างราคาขายจากงานก่อสร้างจริง ไม่ใช่ราคากลางหรือราคาที่สามารถนำไปใช้กับทุกอาคารได้โดยตรง

ก่อนออกแบบโกดัง ควรตรวจอะไรบ้าง?

เจ้าของโครงการควรให้สถาปนิกและวิศวกรตรวจประเภทอาคารตามการใช้งานจริง ขนาดและความสูงของอาคาร ลักษณะโครงสร้าง ชนิดสินค้าที่จัดเก็บ และข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องก่อนกำหนดระบบป้องกันอัคคีภัย

การเลือกใช้ระบบที่เหมาะสมจะช่วยควบคุมงบประมาณได้ โดยไม่จำเป็นต้องกำหนดระบบที่มีค่าใช้จ่ายสูงเกินความจำเป็น แต่ต้องมั่นใจว่าระบบที่เลือกมีความปลอดภัยและเป็นไปตามข้อบังคับทั้งหมดที่ใช้กับโครงการ


แหล่งข้อมูลอ้างอิง

  1. กฎกระทรวงกำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคารฯ พ.ศ. 2566 ข้อ 22–24
  2. กฎกระทรวงฉบับที่ 39 (พ.ศ. 2537) ข้อ 3
  3. กฎกระทรวงฉบับที่ 33 (พ.ศ. 2535) ข้อ 18 และ 20
  4. ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องการป้องกันและระงับอัคคีภัยในโรงงาน พ.ศ. 2552 ข้อ 1, 7–14 และ 20
  5. กฎกระทรวงเกี่ยวกับการป้องกันและระงับอัคคีภัย พ.ศ. 2555 ข้อ 9, 12, 13 และ 15
  6. ตัวอย่างราคาถังดับเพลิงจาก OneStockHome
  7. ตัวอย่างราคาเริ่มต้นระบบ Fire Alarm จาก New Type Engineering

ข้อมูลกฎหมายและราคาตลาดตรวจสอบวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ทั้งนี้ต้องตรวจข้อกฎหมายแก้ไขเพิ่มเติมและข้อบังคับเฉพาะพื้นที่ก่อนนำไปใช้กับโครงการจริง

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *